کۆیە | ڕاگەیاندنی زانکۆ

زانکۆی کۆیە ئەنجامێکی بەرچاوی لە ڕیزبەندیی گەشەپێدانی بەردەوامی دامەزراوەی تایمز بۆ خوێندنی باڵا (THE Sustainability Impact Ratings 2026) بەدەستهێنا، بەمەش بەردەوامیی پێشکەوتنەکانی خۆی وەک زانکۆیەکی حکومیی پێشەنگ لە هەرێمی کوردستان و عێراق لە بوارەکانی بەردەوامیی، وزەی خاوێن، گۆڕانی کەشوهەوا، کوالێتی خوێندنی باڵا، و هاوبەشییە جیهانییەکاندا سەلماندەوە.

زانکۆی کۆیە لەسەر ئاستی زانکۆ حکومییەکانی هەرێمی کوردستان، پلەی یەکەمی بەدەستهێنا لە گۆشەنیگای ئامانجی حەوتەمی گەشەپێدانی بەردەوام (SDG 7: وزەی هەرزان و خاوێن) و ئامانجی حەڤدەیەم (SDG 17: هاوبەشی بۆ بەدیهێنانی ئامانجەکان). هەروەها زانکۆکە پلەی دووەمی لەسەر ئاستی زانکۆ حکومییەکانی هەرێمی کوردستان بەدەستهێنا لە ئامانجی چوارەم (SDG 4: کوالێتی خوێندن) و ئامانجی سێزدەیەم (SDG 13: کاراکردنی ڕووبەڕوبوونەوەی کەشوهەوا).

لەسەر ئاستی نیشتمانی لەنێوان زانکۆ حکومییەکانی عێراقدا، زانکۆی کۆیە پێشکەوتنێکی بەرچاوی لە چەندین ئامانجی گەشەپێدانی بەردەوامدا نیشاندا. لە ئامانجی حەوتەمدا (SDG 7)، زانکۆکە لە پلەی ١٤ی ساڵی ٢٠٢٥ەوە سەرکەوت بۆ پلەی ٤ لە ساڵی ٢٠٢٦دا لەسەر ئاستی زانکۆ حکومییەکانی عێراق. هەروەها پێگەی جیهانیی زانکۆکە لەم ئامانجەدا بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر بووە و لە ڕێزبەندی (٦٠١-٨٠٠)ی ساڵی ٢٠٢٥ەوە هاتووەتە ناو ڕێزبەندی (٤٠١-٦٠٠) لە ساڵی ٢٠٢٦دا. لە ئامانجی حەڤدەیەمدا (SDG 17)، زانکۆی کۆیە لە پلەی ١١ی نیشتمانییەوە سەرکەوت بۆ پلەی ٤، لە کاتێکدا ڕێزبەندییە جیهانییەکەی بە شێوازێکی سەرنجڕاکێش لە (١٠٠١-١٥٠٠)ی ساڵی ٢٠٢٥ەوە بەرزبووەوە بۆ (٦٠١-٨٠٠) لە ساڵی ٢٠٢٦دا. لە ئامانجی سێزدەیەمیشدا (SDG 13: کاراکردنی ڕووبەڕوبوونەوەی کەشوهەوا)، زانکۆکە لە پلەی حەوتەمەوە پێشکەوت بۆ پلەی چوارەم لەنێوان زانکۆ حکومییەکانی عێراقدا.

ئەم دەستکەوتە سەرنجڕاکێشانە بە قووڵی ڕەگ و ڕیشەیان لە ڕێڕەوی پلانی ستراتیژیی گشتگیری زانکۆی کۆیە (٢٠٢٣-٢٠٢٧)دا هەیە، کە لەسەر حەوت کۆڵەکەی سەرەکی داڕێژراوە بۆ بەرزکردنەوەی کاریگەرییەکانی زانکۆکە لەسەر ئاستی ناوخۆیی و جیهانی. بەتایبەتی، ئەم پێشکەوتنە گەورانەی زانکۆ ڕاستەوخۆ لە کۆڵەکەی حەوتەم: زانکۆی سەوز (Green University)ەوە سەرچاوە دەگرن کە دەستپێشخەرییەکە بۆ برەودان بە ڕۆحیەتی کەمپینی دۆستی ژینگە و فراوانکردنی پڕۆژەکانی وزەی خاوێن، شانبەشانی کۆڵەکەی دووەم: توێژینەوەی زانستی و داهێنان (Research and Innovation) کە لە کارە لەپێشینەکانیدا پەرەپێدانی توێژینەوەی زانستیی کاریگەر و داهێنانی تەکنەلۆژیای بەردەوام دەستنیشان دەکات بۆ چارەسەرکردنی تەحەددییاتە ناوخۆیی و جیهانییەکان. سەرەڕای ئەمانە، ئەم سەرکەوتنە لە ڕێزبەندییە نیشتمانی و جیهانییەکاندا ڕەنگدانەوەی سەرنجی وردی زانکۆکەیە لەسەر کۆڵەکەی پێنجەم: بەجیهانیبوون و دەرکەوتنی نێودەوڵەتی (Internationalization and Global Visibility) و کۆڵەکەی سێیەم: گەیاندن و خزمەتگوزاریی کۆمەڵایەتی (Community Outreach)، کە هەردووکیان جەخت لەسەر بنیاتنانی هاوبەشیی بەسوود و دوولایەنە دەکەنەوە بۆ ڕووبەڕوبوونەوەی کێشە هەستیارەکانی کۆمەڵگە وەک گۆڕانی کەشوهەوا.

لەرێگەی گرێدانی ئەم کۆڵەکە ستراتیژییانەوە، زانکۆی کۆیە بە سەرکەوتوویی بەردەوامە لە گۆڕینی ژێرخانی ئەکادیمی و کارگێڕی خۆی بۆ مۆدێلێکی گەشەپێدانی بەردەوام. ئەم دەستکەوتانە ڕەنگدانەوەی پابەندبوونی ستراتیژیی زانکۆی کۆیەن بە بەردەوامیی ژینگەیی لە ڕێگەی دەستپێشخەریی زانکۆی سەوز، پڕۆژەکانی وزەی نوێبووەوە، چالاکییەکانی هۆشیاری ژینگەیی، پڕۆگرامەکانی بەرەنگاربوونەوەی گۆڕانی کەشوهەوا، توێژینەوەی چڕ لەسەر بەردەوامیی، و هاوبەشییە بەهێزە نیشتمانی و نێودەوڵەتییەکان. باشتربوونی بەرچاو لە ڕێزبەندییە نیشتمانی و جیهانییەکاندا، گەواهیدەری کاریگەریی گەشەسەندوو و سەرکردایەتی زانکۆی کۆیەیە لە پێشخستنی ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوامی نەتەوە یەکگرتووەکاندا.